De geschiedenis van de Waterpijp / Nargile / Shisha
 De mens heeft tabak al ruim voor onze jaartelling ontdekt. In die tijd werd het vooral gebruikt voor meditatiedoeleinden en tijdens gebeden. Het ging hierbij echter vooral om tabak dat gerookt werd in de vorm van sigaretten, sigaren en pijpen.
Tevens werd het gekauwd, tabak als deel van een waterpijp zou pas later tot stand komen. Indiërs waren de eerste die tabak in een geïmproviseerd waterpijp deden, in beginsel ging het hierbij om kokosnoten die gevuld werden met tabak waar een speciaal rietje in gestoken werd. Dit verklaart ook de naam “nargile”, wat afkomstig is van het Perzische woord “nargil” wat op zijn beurt “kokosnoot” betekent. Vanuit India waaide de kokosnoot-waterpijp via Perzië over naar het Midden-Oosten. In deze primitieve waterpijpen werd het natuurlijke kokosmelk gebruikt als vloeistof. Met de overgang naar Perzië, en later Arabië, werd de kokosnoot vervangen door porseleinen en koperen waterpijpen. Het vocht werd vervangen voor water en de waterpijp zoals wij die kennen werd zodoende werkelijkheid.
Onder het Turks-Osmaanse Rijk (1299-1922) won de waterpijp aan populariteit en was het vooral een gezelligheidsmiddel tijdens luchtige gesprekken. Onder historici wordt het gebruik van de waterpijp gezien als een “gespreksbeschaving” (‘sohbet medeniyeti’). Hiermee werd verwezen naar het belang van comfort tijdens een gesprek tussen twee of meerdere personen. Staand een gesprek voeren werd gezien als een belediging. Elk gesprek, hoe luchtig en oppervlakkig het ook mocht zijn, werd gevoerd onder het genot van een waterpijp en het liefst ook op een luie ligstoel. Dit aspect is ook nog steeds aanwezig in de opvolger van het Osmaanse Rijk: de Republiek Turkije. Vrijwel in elke stad in Turkije is er een waterpijpcafé aanwezig, waar men kan bijpraten met vrienden onder het genot van een waterpijp. Tevens zijn in dergelijke cafés gezelschapsspellen en loungebanken aanwezig om het genot te vergroten. Naast jongeren is de waterpijp ook nog zeer populair onder mensen van boven de veertig.
Voor deze oudere waterpijpgebruikers staat de waterpijp in Turkije echter synoniem voor lange gesprekken over politiek en actualiteit. Hierdoor werd er in het verleden wel eens wantrouwend gekeken naar mensen die dagelijks waterpijp rookten en dus politieke gesprekken voerden. Momenteel is dit geheel van de baan en is de waterpijp vooral weer populair onder jongeren, die de waterpijp meer gebruiken om bij te kletsten met vrienden en niet zozeer om politieke onderwerpen te bespreken.
De waterpijp werd vooral verbonden met het voeren van een gesprek door de ontspannende factor en de tijdsduur. Het klaarmaken en roken van een waterpijp kost gemiddeld twee uur, precies lang genoeg om een diepgaand gesprek te hebben met vrienden en dierbaren. Zodoende heeft de waterpijp nog steeds een belangrijke plek in de Turkse cultuur. De laatste jaren is de waterpijp ook steeds populairder geworden in kringen buiten Turkije. De groei van waterpijpcafés heeft namelijk via de populaire Turkse vakantiebestemmingen ook toeristen in Europa weten te bereiken. De aanwezigheid van grote groepen Turkse migranten in Europa heeft de overgang van de waterpijp makkelijker en soepeler gemaakt.
Momenteel is de waterpijp (of ‘nargile’) nog steeds bezig aan een gestage groei, zowel binnen als buiten Turkije. Volgens sommigen is de waterpijp helemaal terug van weggeweest, en zelfs nog nooit zo populair geweest als nu.
|
